Content check — Mikroekonomia, Chapter 11: Zawodność rynku

Every problem in the chapter beside the book’s answer, a chapter at a time as you scroll.

Chapter 11: Zawodność rynku – państwo a biznes

20 problems · 1 figure

Określ, czy następujące sytuacje są przykładem negatywnego, czy pozytywnego efektu zewnętrznego:

a. Jesteś obserwatorem ptaków, a twój sąsiad postawił na podwórku kilka budek lęgowych, a także posadził drzewa i kwiaty, które przyciągają ptaki.

b. Twój sąsiad maluje fasadę swojego domu na ohydny kolor.

c. Inwestycje w prywatną edukację podnoszą standard życia w twoim kraju.

d. Śmieci są wyrzucane w górnym biegu rzeki, nad którą – w jej dolnym biegu – stoi twój dom.

e. Twój współlokator jest palaczem, a ty nie palisz.

Answer

a. pozytywny efekt zewnętrzny

b. negatywny efekt zewnętrzny

c. pozytywny efekt zewnętrzny

d. negatywny efekt zewnętrzny

e. negatywny efekt zewnętrzny

11-2 §11.1 source ↗

Określ, czy rynkowa krzywa podaży przesunie się w prawo, w lewo, czy też nie zmieni swojego położenia w następujących przypadkach:

a. Przedsiębiorstwa działające w energochłonnej branży muszą zapłacić grzywnę za emisję dwutlenku węgla.

b. Przedsiębiorstwa są pozywane za zanieczyszczanie wody w rzece.

c. Elektrownie w pewnym mieście nie muszą przejmować się wpływem emisji swoich zanieczyszczeń na jakość powietrza.

d. Przedsiębiorstwa, które stosują szczelinowanie do wydobywania ropy naftowej i gazu z łupków, są zobowiązane do usunięcia powstałych w czasie tej działalności szkód.

Answer

a. krzywa podaży przesunie się w lewo

b. krzywa podaży przesunie się w lewo

c. krzywa podaży nie zmieni położenia

d. krzywa podaży przesunie się w lewo

11-3 §11.1 source ↗

Dla każdego z punktów w Ćwiczeniu 11.2 określ, czy cena równowagi wzrośnie, spadnie, czy pozostanie taka sama.

Answer

a. cena wzrośnie

b. cena wzrośnie

c. cena pozostanie taka sama

d. cena wzrośnie

11-4 §11.1 source ↗

Tabela 11.6 ilustruje podaż i popyt dla pewnego przedsiębiorstwa produkcyjnego. Trzecia kolumna przedstawia krzywą podaży nie uwzględniającą społecznych kosztów zanieczyszczeń. Czwarta kolumna przedstawia krzywą podaży w sytuacji, gdy firma musi wziąć pod uwagę społeczny koszt zanieczyszczeń. Określ punkt równowagi przed uwzględnieniem społecznych kosztów produkcji i po ich wkalkulowaniu.

Tabela 11.6 in the book ↗

Cena (zł)	Wielkość zapotrzebowania	Wielkość produkcji oferowana bez ponoszenia kosztów zanieczyszczeń	Wielkość produkcji oferowana po uwzględnieniu kosztów zanieczyszczeń
10	450	400	250
15	440	440	290
20	430	480	330
25	420	520	370
30	410	560	410

Answer

Początkowa równowaga (przed uwzględnieniem zewnętrznych kosztów zanieczyszczeń) występuje w punkcie, w którym prywatna krzywa podaży przecina krzywą popytu. A zatem początkowa równowaga ma miejsce przy cenie 15 zł i wielkości produkcji równej 440. Po uwzględnieniu dodatkowego zewnętrznego kosztu zanieczyszczeń produkcja staje się droższa, a krzywa podaży przesuwa się w górę. Nowa równowaga wystąpi przy cenie 30 zł i wielkości produkcji równej 410.

11-5 §11.2 source ↗

Rozważ dwa podejścia do zmniejszania emisji CO₂ przez przemysł przetwórczy w Polsce. Pierwsze zakłada politykę zmuszającą producentów do stosowania z góry określonych technologii. Drugie określa jedynie technologie uznawane przez państwo za lepsze i wdrażanie właśnie tych wspomaga subsydiami. Które podejście mieści się w ramach systemu regulacji nakazowo-kontrolnych?

Answer

Pierwsze rozwiązanie, ponieważ państwo wprowadza obowiązek dotyczący wszystkich producentów.

11-6 §11.3 source ↗

Określ, czy poniższe działania z zakresu kontroli emisji zanieczyszczeń są przykładami systemu nakazowo-kontrolnego czy raczej zorientowanego na rynek.

a. Opłata za emisję dwutlenku węgla zostaje nałożona na każde przedsiębiorstwo.

b. Państwo wymaga, aby krajowi producenci samochodów zmniejszyli ilość zanieczyszczeń emitowanych przez samochody do 2025 r.

c. Wyznaczone zostają krajowe standardy jakości wody.

d. Miasto sprzedaje przedsiębiorstwom pozwolenia na emisję określonej ilości zanieczyszczeń.

e. Państwo płaci rybakom za ochronę populacji łososia.

Answer

a. działanie zorientowane na rynek

b. system nakazowo-kontrolny

c. system nakazowo-kontrolny

d. działanie zorientowane na rynek

e. działanie zorientowane na rynek

11-7 §11.3 source ↗

Opłata za emisję zanieczyszczeń nałożona na przedsiębiorstwa nie jest elementem systemu regulacji nakazowo-kontrolnych. Dlaczego?

Answer

Mimo że państwo nakłada takie opłaty, przedsiębiorstwa mają swobodę w zakresie wyboru technologii pozwalających na obniżenie skali emisji zanieczyszczeń i tym samym zmniejszenie kwoty opłat.

11-8 §11.4 source ↗

Czy rynkowa krzywa popytu uwzględnia pozytywne efekty zewnętrzne? Odpowiedź uzasadnij.

Answer

Nie. Rynkowa krzywa popytu uwzględnia tylko prywatne korzyści dla konsumentów. Pozytywne efekty zewnętrzne to korzyści uzyskiwane przez strony trzecie, a więc korzyści społeczne, które nie są ujmowane przez rynkową krzywą popytu (krzywą korzyści prywatnych).

11-9 §11.4 source ↗

Załóżmy, że inwestycje firmy Samsung w badania i rozwój urządzeń cyfrowych zwiększyły zyski przedsiębiorstwa o 20%. Czy jest to korzyść prywatna, czy społeczna?

Answer

Oczywiście firma Samsung uzyskuje korzyści z inwestycji, więc 20-procentowy wzrost zysków to korzyść prywatna. Jeśli Samsung nie będzie w stanie przejąć wszystkich korzyści, np. dlatego, że inne firmy szybko skopiują i wyprodukują substytuty jego produktów, wówczas inwestycja Samsunga przyniesie korzyści społeczne.

11-10 §11.4 source ↗

Pracownicy pewnego przedsiębiorstwa skupują od ludzi przedmioty, które firma może później odsprzedać lub poddać recyklingowi, a które w przeciwnym wypadku trafiłyby do śmieci. Jakie korzyści będą większe: prywatne czy społeczne?

Answer

Kiedy przedsiębiorstwo kupuje coś w celu odsprzedaży, korzysta na tym zarówno dane przedsiębiorstwo, jak i podmiot sprzedający. Gdyby było inaczej, strony nie dokonałyby transakcji. Jednak transakcja ta zmniejsza również ilość wyrzucanych śmieci, co obniża koszty ponoszone przez gospodarstwa domowe i/lub miasto. Tak więc korzyści społeczne są większe niż korzyści prywatne.

11-11 §11.5 source ↗

Z konsumpcji których z poniższych dóbr i usług nie da się nikogo wykluczyć?

a. ochrona policyjna

b. usługi streamingowe

c. drogi

d. szkolnictwo podstawowe

e. usługi telefonii komórkowej

Answer

a. Gdy obywatele są chronieni przed przestępcami dzięki patrolom policji pilnującym konkretnej okolicy, trudno jest kogoś wyłączyć z tej ochrony.

b. Usługi streamingowe są – co do zasady – sprzedawane w płatnym abonamencie, więc tutaj wykluczyć z konsumpcji nie tylko się da, ale jest to relatywnie tanie.

c. Po wybudowaniu drogi trudno jest wykluczyć ludzi z jej użytkowania (nie dotyczy to jednak dróg płatnych).

d. Szkolnictwo pozostawia bardzo wiele możliwości wykluczania z konsumpcji (wstęp do budynku tylko po opłaceniu czesnego).

e. Firmy sprzedające usługi telefonii komórkowej wykluczają z użytkowania tych, którzy nie płacą.

11-12 §11.5 source ↗

Czy w wypadku poniższych dóbr pojawia się konsumpcja nierywalizacyjna?

a. kawałek pizzy

b. laptop

c. radio publiczne

d. lód w waflu

Answer

a. Dwie osoby nie mogą jednocześnie zjeść tego samego kawałka pizzy – konsumpcja rywalizacyjna.

b. Dwie osoby nie mogą jednocześnie korzystać z jednego laptopa – j. w.

c. Każdy człowiek z odbiornikiem radiowym może słuchać radia publicznego, więc wiele osób może to robić w tym samym czasie – konsumpcja ma charakter nierywalizacyjny.

d. Tak ja w przypadku pizzy lód może zjeść tylko jedna osoba, więc jest to dobro charakteryzujące się konsumpcją rywalizacyjną. // Moim zdaniem przykład do usunięcia – co do istoty identyczny z pierwszym.

11-13 §11.6 source ↗

Czy twoim zdaniem fuzja dwóch firm, które nie znajdują się w pierwszej czwórce pod względem wielkości sprzedaży w danej gałęzi, może wpłynąć zarówno na współczynnik koncentracji czterech przedsiębiorstw, jak i na Indeks Herfindahla-Hirschmana? Krótko uzasadnij swoją odpowiedź.

Answer

Owszem, może. Zmiana indeksu HHI jest dość łatwa do wytłumaczenia, ponieważ parametr ten uwzględnia udziały w rynku wszystkich przedsiębiorstw. Fuzja jakichkolwiek dwóch firm działających w danej branży z pewnością zmieni jego wartość. W przypadku współczynnika koncentracji możliwe jest połączenie, powiedzmy, piątej i szóstej co do wielkości firmy na rynku, w wyniku czego powstanie nowe przedsiębiorstwo, które następnie znajdzie się w pierwszej czwórce pod względem wielkości. W takim przypadku fuzja dwóch przedsiębiorstw, które nie znajdują się w pierwszej czwórce, zmieni wartość współczynnika koncentracji czterech przedsiębiorstw.

11-14 §11.6 source ↗

Czy to prawda, że na współczynnik koncentracji czterech przedsiębiorstw większy wpływ mają jedna lub dwie bardzo duże firmy, podczas gdy na wartość indeksu Herfindahla-Hirschmana jednakowy wpływ mają wszystkie firmy działające w gałęzi? Odpowiedź uzasadnij.

Answer

Nieprawda, jest to rozumowanie błędne. Indeks HHI uwzględnia co prawda udziały w rynku wszystkich firm, ale podniesienie tych udziałów do kwadratu powoduje, że wpływ dużych przedsiębiorstw jest stosunkowo większy niż w przypadku współczynnika koncentracji.

11-15 §11.6 source ↗

Kilka lat temu dwóch dalekobieżnych przewoźników autobusowych w USA: Greyhound Lines, Inc. i Trailways Transportation System chciało się połączyć. Jedną z możliwych definicji rynku w tym przypadku był „rynek międzymiastowych przewozów autobusowych”. Inną – „rynek transportu międzymiastowego”, uwzględniający też transport prywatnymi autami, wypożyczonymi samochodami, pociągami i samolotami. Jak myślisz, którą definicję preferowali przewoźnicy autobusowi i dlaczego?

Answer

Przewoźnicy autobusowi preferowali szerszą definicję rynku (czyli drugą). Gdyby zastosowano wąską definicję, połączone przedsiębiorstwa autobusowe uzyskałyby niemal monopol na rynku „międzymiastowych przewozów autobusowych”. Jednocześnie jednak nowy podmiot kontrolował tylko niewielką część całego rynku transportu międzymiastowego, obejmującego wszystkie środki transportu. Na fuzję zatem zezwolono.

11-16 §11.6 source ↗

Czy można oczekiwać, że w wyniku globalizacji i rozwoju nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych definicje rynków stosowane przez urzędy antymonopolowe będą raczej szersze, czy węższe?

Answer

Powszechnie oczekuje się, że definicje rynków zostaną poszerzone z powodu większej konkurencji ze strony firm działających w skali globalnej. Jednak poszerzenie tej definicji niekoniecznie oznacza, że urzędy antymonopolowe będą miały mniej pracy. Istnieje również obawa, że przedsiębiorstwa będące lokalnymi lub krajowymi monopolistami mogą wykorzystać nowe możliwości, aby rozszerzyć swój zasięg poza granice państwa, a władzom krajowym trudno będzie na to zareagować. Stąd zresztą powierzenie Komisji Europejskiej funkcji urzędu antymonopolowego działającego w skali całej UE.

11-17 §11.7 source ↗

System miejskiego transportu publicznego, zwłaszcza jeśli obejmuje kolej, charakteryzuje się zazwyczaj dużymi korzyściami skali. Rozważmy dane dotyczące systemu transportu publicznego przedstawione w Tabeli 11.7 (popyt jest wyrażony w milionach pasażerów).

Narysuj krzywe: popytu, utargu krańcowego, kosztu krańcowego i kosztu przeciętnego. Czy mają one typowe kształty?

Tabela 11.7 in the book ↗

Popyt:	Liczba pasażerów	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
	Cena	10	9	8	7	6	5	4	3	2	1
	Utarg krańcowy	10	8	6	4	2	0	–2	–4	–6	–8
Koszty:	Koszt krańcowy	9	6	5	3	2	3	4	5	7	10
	Koszt przeciętny	9	7,5	6,7	5,8	5	4,7	4,6	4.,	4,9	5,4

Answer

Tak, wszystkie krzywe mają typowe kształty.

Wykres przedstawia opadającą stromo w dół krzywą utargu krańcowego, opadającą w dół krzywą popytu, krzywą kosztów krańcowych w kształcie litery U i krzywą kosztu przeciętnego o bardziej wypłaszczonym kształcie litery U.

11-18 §11.7 source ↗

Czy na podstawie swojego wykresu z Ćwiczenie 11.17 możesz stwierdzić, że system transportu publicznego jest monopolem naturalnym? Odpowiedź uzasadnij.

Answer

Tak, to jest monopol naturalny, ponieważ krzywa kosztu przeciętnego maleje dla rozmiarów zdefiniowanych przez popyt rynkowy (kiedy leży poniżej popytu rynkowego).

11-19 §11.8 source ↗

Dla każdej z poniższej sytuacji określ, czy stopień niedoskonałości informacji jest stosunkowo wysoki, czy niski:

a. Zakup jabłek na przydrożnym stoisku

b. Zakup obiadu w restauracji za rogiem

c. Zakup używanego laptopa na wyprzedaży garażowej

d. Zamówienie kwiatów przez internet

Answer

a. Stopień niedoskonałości informacji jest stosunkowo niski; w końcu możesz zobaczyć jabłka, które chcesz kupić.

b. Stopień niedoskonałości informacji jest stosunkowo niski. Pobliska restauracja ma prawdopodobnie pewną lokalną reputację.

c. Stopień niedoskonałości informacji jest stosunkowo wysoki. Jak możesz stwierdzić, czy komputer jest naprawdę w dobrym stanie? Dlaczego jest sprzedawany?

d. Stopień niedoskonałości informacji jest stosunkowo wysoki. Jak naprawdę wyglądają te kwiaty?

11-20 §11.8 source ↗

Dlaczego na rynku pracy występuje asymetria informacji? Jakie narzędzia może wykorzystać pracodawca w celu znalezienia pracownika o pożądanych cechach?

Answer

Na rynku pracy często występuje asymetria informacji, ponieważ pracodawcy nie mogą z całą pewnością określić wielu, kluczowych z ich punktu widzenia, cech pracowników przed ich zatrudnieniem. Pracownicy natomiast wiedzą, czy są energiczni, skrupulatni, czy terminowo wykonują powierzone im zadania itp. Dlatego pracodawcy często wykorzystują poziom wykształcenia w celu wstępnej selekcji kandydatów. Pracodawcy mogą nawet nie przeprowadzić rozmowy kwalifikacyjnej z kandydatem, jeśli nie ma on odpowiedniego wykształcenia lub nie ukończył renomowanej uczelni. Pracodawcy mogą również postrzegać nagrody, wysoką średnią ocen i inne wyróżnienia jako oznaki gotowości do ciężkiej pracy, wytrwałości i umiejętności. Mogą też wykorzystywać referencje do oceny kluczowych cech, takich jak inicjatywa, etyka pracy itd.

Loading chapter 12…

Zadania i odpowiedzi pochodzą z książki Mikroekonomia – Podstawy (Steven A. Greenlaw, David Shapiro i Waldemar Karpa), OpenStax Poland, i są wykorzystywane na licencji CC BY-NC-SA 4.0. Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/mikroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu. Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Ta adaptacja jest udostępniana na tej samej licencji, nie służy celom komercyjnym i nie jest powiązana z OpenStax Poland, OpenStax ani Rice University, ani przez nie popierana.