Content check — Żywienie w stanach klinicznych, Chapter 5: Odżywianie a zdrowie układu krwiotwórczego

Every problem in the chapter beside the book’s answer, a chapter at a time as you scroll.

Chapter 5: Odżywianie a zdrowie układu krwiotwórczego

10 problems · 0 figures

Pielęgniarka przygotowuje instrukcje wypisowe dla pacjentki, u której właśnie zdiagnozowano anemię z niedoboru żelaza i która zacznie stosować doustną suplementację tego pierwiastka. Który z poniższych aspektów jest ważnym zaleceniem pielęgniarskim do uwzględnienia w planie edukacyjnym?

a. Poziom hemoglobiny powinien być sprawdzony za 6 miesięcy.

b. Zawsze należy przyjmować żelazo z mlekiem lub jedzeniem, aby zwiększyć wchłanianie.

c. Zawsze należy przyjmować żelazo z sokiem z czarnej porzeczki lub cytrusowym, 1 godzinę przed posiłkiem lub 2 godziny po nim, aby zwiększyć wchłanianie.

d. Zwiększyć spożycie tłustych ryb.

Answer

c. Żelazo w postaci doustnej najlepiej wchłania się na czczo, dlatego zaleca się jego przyjmowanie 1 godzinę przed posiłkiem lub 2 godziny po nim. Kwas askorbinowy (witamina C), obecny m.in. w napojach z czarnej porzeczki, truskawek lub cytrusów zwiększa jego wchłanianie. W edukacji pacjenta kluczowe jest również informowanie o możliwych skutkach ubocznych suplementacji, takich jak zaparcia czy ciemnienie stolca.

5-2 §5.SS source ↗

Który z poniższych czynników powinna brać pod uwagę pielęgniarka przy ocenie skuteczności planu żywieniowego dla anemii z niedoboru żelaza?

a. Zmiana zachowania zwykle zajmuje 6 miesięcy zgodnie z Modelem Transteoretycznym (TTM).

b. Hemoglobina powinna wzrosnąć w odpowiedzi na przyjmowany doustnie siarczan żelaza w ciągu 2–3 miesięcy od rozpoczęcia terapii.

c. Wczesnym znakiem sugerującym poprawę w kwestii anemii może być to, że pacjent zgłasza dłuższy sen.

d. Zmniejszenie duszności może wymagać odczekania kilku miesięcy.

Answer

b. Przy skutecznej suplementacji żelaza pierwsze oznaki poprawy w postaci wzrostu poziomu hemoglobiny są widoczne po około 2–3 tygodniach, jednak pełna normalizacja parametrów krwi (hemoglobiny i ferrytyny) trwa zwykle 2–3 miesiące. Pielęgniarka powinna monitorować poziom hemoglobiny i objawy kliniczne, aby ocenić skuteczność terapii.

5-3 §5.SS source ↗

Wybierz wszystkie prawidłowe dokończenia zdania: Niedokrwistość z niedoboru żelaza to:

a. niedokrwistość, która może powstawać w mechanizmie przewlekłej niewydolności nerek.

b. niedokrwistość, której przyczyną może być przewlekłe krwawienie.

c. niedokrwistość makrocytowa.

d. niedokrwistość, którą leczy się poprzez substytucję preparatami żelaza wyłącznie drogą doustną.

Answer

a. Niedokrwistość w przewlekłej niewydolności nerek (PNN) może wynikać z niedoboru żelaza, ponieważ dializy mogą powodować utratę żelaza, a jednocześnie niedobór erytropoetyny.

b. Przewlekłe krwawienie (np. z przewodu pokarmowego w wyniku wrzodów, polipów, nowotworów, obfitych miesiączek) jest jedną z głównych przyczyn niedokrwistości z niedoboru żelaza.

5-4 §5.SS source ↗

Jakie działanie pielęgniarki może najbardziej wspomóc pacjentkę z niedoborami określonych substancji pokarmowych w skutecznej zmianie nawyków żywieniowych?

a. Zapewnienie pacjentce listy produktów bogatych w brakujący składnik żywieniowy i pomoc w wyborze tych, które może włączyć do diety.

b. Zalecenie unikania wszystkich produktów zawierających gluten.

c. Skierowanie pacjentki do psychologa.

d. Zalecenie spożywania wyłącznie posiłków w formie płynnej.

Answer

a. Edukacja żywieniowa jest kluczowym elementem zmiany nawyków żywieniowych. Pacjentka powinna otrzymać konkretne wskazówki dotyczące produktów bogatych w żelazo (np. czerwone mięso, podroby, rośliny strączkowe, zielone warzywa liściaste). Pielęgniarka może jej również doradzić, jak poprawić wchłanianie żelaza, np. spożywać je z witaminą C (cytrusy, papryka), a unikać produktów ograniczających wchłanianie (np. nabiału, herbaty). Indywidualne podejście i pomoc w dostosowaniu diety do preferencji pacjentki zwiększa szanse na trwałą zmianę jej nawyków.

5-5 §5.SS source ↗

Jaki aspekt pielęgniarka powinna ocenić w pierwszej kolejności podczas modyfikowania planu żywieniowego pacjenta?

a. Zmiana nawyków żywieniowych to proces cykliczny.

b. Wywiad motywujący jest preferowaną metodą oceny sukcesu poprzedniego planu.

c. Ważne jest uwzględnienie celów początkowego planu zmiany.

d. Istniejące bariery, które mogły utrudnić realizację początkowego planu żywieniowego.

Answer

d. Podczas modyfikowania planu żywieniowego kluczowe jest zidentyfikowanie przeszkód, które mogły utrudnić jego realizację. Bez usunięcia tych barier pacjent może mieć trudności z wprowadzeniem i utrzymaniem zmian. Możliwe bariery to: brak wiedzy o produktach bogatych w składniki pokarmowe konieczne dla danego pacjenta i ich prawidłowym łączeniu w diecie; problemy finansowe – ograniczony dostęp do wartościowych produktów spożywczych; brak motywacji lub wsparcia ze strony otoczenia; wyniesione z domu nawyki żywieniowe, które trudno zmienić; złe samopoczucie po suplementacji żelaza, co może zniechęcać do kontynuacji terapii.

5-6 §5.SS source ↗

Które z poniższych dolegliwości mogą wskazywać, że dawka żelaza zalecona pacjentowi nie jest odpowiednia lub że nie jest ono w pełni wchłaniane? Zaznacz wszystkie prawidłowe odpowiedzi.

a. zaparcia

b. wzmożony apetyt

c. osłabienie i zawroty głowy

d. zwiększone krwawienie miesiączkowe

Answer

a. Zaparcia są jednym z najczęstszych działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem suplementów żelaza. Są one wynikiem działania żelaza na układ pokarmowy, zwłaszcza w przypadku stosowania preparatów doustnych. Jeśli zaparcia są nasilone, może to sugerować, że dawka żelaza jest zbyt wysoka, lub że organizm ma trudności z wchłanianiem tego pierwiastka.

c. Osłabienie i zawroty głowy mogą być skutkiem anemii, ale same w sobie nie są bezpośrednio związane z dawką żelaza, chyba że nie jest ono odpowiednio wchłaniane i poziom hemoglobiny wciąż pozostaje niski. W takim przypadku może być konieczna modyfikacja dawki.

5-7 §5.SS source ↗

Której grupy najczęściej dotyczy anemia z niedoboru żelaza?

a. kobiet w ciąży

b. dzieci w każdym wieku

c. nastolatków (chłopcy i dziewczęta)

d. kobiet w średnim wieku

Answer

a. Anemia z niedoboru żelaza najczęściej dotyczy kobiet w ciąży, ponieważ w tym okresie zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta z powodu zwiększonej objętości krwi, potrzeb płodowych i procesu tworzenia nowych tkanek. Niedobór żelaza w ciąży może prowadzić do poważnych powikłań zarówno u matki, jak i u dziecka, dlatego jest to grupa szczególnie narażona na anemię.

5-8 §5.SS source ↗

Która z poniższych diet może być korzystna dla osób z przewlekłymi chorobami i niedokrwistością żywieniową?

a. dieta wysokotłuszczowa

b. dieta wysokobiałkowa

c. dieta śródziemnomorska

d. dieta niskotłuszczowa

Answer

c. Dieta śródziemnomorska jest uznawana za jedną z najkorzystniejszych, szczególnie dla osób z przewlekłymi chorobami i niedokrwistością żywieniową. Jest bogata w produkty roślinne, zdrowe tłuszcze (głównie oliwa z oliwek), ryby, a także pełnoziarniste produkty zbożowe, co wspomaga zdrowie serca, poprawia wchłanianie żelaza i dostarcza niezbędnych składników odżywczych, w tym białka i witamin.

5-9 §5.SS source ↗

Który z poniższych produktów spożywczych jest najlepszym źródłem żelaza hemowego?

a. szpinak

b. wątróbka drobiowa

c. orzechy włoskie

d. brokuły

Answer

b. Żelazo hemowe występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, a wątróbka drobiowa jest jednym z jego najlepszych źródeł. Ten typ żelaza jest lepiej wchłaniany przez organizm niż żelazo niehemowe, które znajduje się w produktach roślinnych.

5-10 §5.SS source ↗

Który z poniższych objawów może wskazywać na ciężką niedokrwistość wymagającą hospitalizacji?

a. spadek koncentracji i zmęczenie

b. zmniejszona tolerancja wysiłku i łamliwość paznokci

c. kołatanie serca, duszność spoczynkowa, zawroty głowy przy zmianie pozycji

d. wypadanie włosów i suchość skóry

Answer

c. Kołatanie serca, duszność w spoczynku oraz zawroty głowy przy zmianie pozycji mogą wskazywać na ciężką niedokrwistość, która może wymagać hospitalizacji. Te objawy sugerują, że organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu, co może prowadzić do poważnych zaburzeń hemodynamicznych i wymagać szybkiej interwencji medycznej.

Loading chapter 6…

Zadania i odpowiedzi pochodzą z książki Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych (Iwona Bodys-Cupak, Anna Felińczak, Iwona Malinowska-Lipień, Monika Michalak, Mirosława Noppenberg, Lucyna Płaszewska-Żywko, Lucyna Ścisło, Emerald Charity Bilbrew, Jody Vogelzang i Kelli Whittington), OpenStax Poland, i są wykorzystywane na licencji CC BY-NC-SA 4.0. Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/zywienie/pages/1-wprowadzenie. Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Ta adaptacja jest udostępniana na tej samej licencji, nie służy celom komercyjnym i nie jest powiązana z OpenStax Poland, OpenStax ani Rice University, ani przez nie popierana.